Sˇlin

═tarefni vi­ stj÷rnufrŠ­ismi­junu VÝsindasmi­junnar

Sˇlin og stj÷rnurnar

Sˇlin Stj÷rnur

┴ hei­skřrum vetrarkv÷ldum fŠst oft frßbŠr sřn af nŠturhimninum. Innan um stj÷rnurnar sjßst stundum reikistj÷rnur og mismiki­ af tunglinu. Ef vel er a­ gß­ mß jafnvel glitta Ý gervihnetti lÝ­a um stj÷rnufestinguna og stj÷rnuhrap ■ar sem loftsteinn brennur upp Ý andr˙mslofti jar­ar.

A­ ■essum einstaka ljˇsdÝlum undantenum eru ■ˇ ÷ll ljˇsin ß nŠturhimninum fjarlŠgar stj÷rnur.

┴ daginn rÝkir hins vegar sˇlin. Ljˇsi­ frß henni sem lřsir upp himininn og veitir honum hinn kunnuglega bljßa bjarma sem drekkir ljˇsinu frß stj÷rnunum svo vi­ sjßum ■Šr ekki lengur. En hva­ er sˇlin? Er h˙n bara einstakur hn÷ttur ßn hli­stŠ­u?

Ekki alveg. ١tt ■a­ vir­ist reginmunur ß milli sˇlarinnar sem rŠ­ur yfir deginum og stjarnanna sem sjßst eing÷ngu me­ berum augum ß nŠturna, er sˇlin Ý rauninni bara ein af stj÷rnunum! Allar stj÷rnurnar sem vi­ sjßum ß nŠturhimninum eru, rÚtt eins og sˇlin H˙n er heldur ekkert neitt svakalega stˇr stjarna, heldur nokku­ undir me­allagi Ý stŠr­.

Hva­ er sˇlin?

Sˇlin

Ůa­ var lengi rß­gßta ˙r hverju sˇlin vŠri og hva­ gŠfi henni bjarma sinn. Ein tilgßta var s˙ a­ sˇlin vŠri kolamoli. ┌treikningar sřndu ■ˇ a­ ef sˇlin vŠri ger­ ˙r kolum hef­u ■au l÷ngu brunni­ ß enda. Ínnur var s˙ a­ sˇlin vŠri brennandi gashn÷ttur. ١tt s˙ hugmynd hafi eitthvert sannleiksgildi sřndu ˙treikningar a­ ■ß vŠri eldsneyti­ allt l÷ngu brunni­.

Ůa­ var ■vÝ mikil rß­gßta hva­an ÷ll ■essi orka sem lřsir upp sˇlina kemur. Svari­ kom svo ekki fyrr en e­lisfrŠ­ingurinn Albert Einstein haf­i uppg÷tva­ a­ efni mŠtti umbreyta Ý orku. Ůetta er ■a­ sem gerist Ý kjarnahv÷rfum eins og eiga sÚr sta­ Ý kjarnorkuverum (og kjarnorkusprengjum).

ËgnarstrŠr­ sˇlarinnar veldur ˇhemjumiklum ■rřstingi Ý kjarna hennar. Svo miklum a­ kjarnar vetnisfrumeinda sem ■ar eru ■rřstast saman Ý einn kjarna. Vi­ ■a­ losnar ˇhemjumikil orka sem, rÚtt eins og vi­ n˙um saman h÷ndunum, losnar me­al annars sem varmi.

Ůessi varmi hitar ■annig upp alla sˇlina.

Til a­ sjß hvernig ■etta lřsir upp sˇlina er ßgŠtt a­ kÝkja inn Ý eldh˙s. ═ ofnum og ristavÚlum eru hita■rŠ­ir ˙r mßlmi sem hita upp matinn. Ůegar ■eir hitna fß ■eir fyrst dumbrau­an blŠ. Eftir ■vÝ sem ■rß­urinn hitnar meira ver­ur hann appelsÝnugulari og sÝfellt bjartari. Enn heitari hlutir ver­a svo gulir, hvÝtir og fß loks blßleitan blŠ.

Ůetta ˙tskřrir ■vÝ ekki a­eins af hverju sˇlin lřsir, heldur einnig af hverju stj÷rnurnar ß myndbandinu a­ ofan eru mismunandi ß litinn.

Yfirbor­ sˇlarinnar

Segulsvi­ sˇlar

┴ nŠrmyndum af yfirbor­i sˇlarinnar Ůa­ var lengi tali­ a­ sˇlin vŠri st÷­ugt a­ brenna einhverju eldsneyti ß vi­ gas og yfirbor­ hennar lÝtur ˙t fyrir a­ vera sjˇr af brß­nu bergi. Svo er n˙ ekki raunin.

Rafgas, segulsvi­, sˇlgos.

Sˇlvindurinn

Endalok sˇlarinnar

═tarefni

Hitastig og litur

Myndir og myndb÷nd